Χριστούγεννα παντού!

 Τα Χριστούγεννα είναι η εποχή που μαγεύει και πάντα θα μαγεύει μικρούς και μεγάλους. Η αλήθεια είναι πως ανυπομονώ να έρθουν και για αυτό ψάξε-ψάξε στο διαδίκτυο έπεσα πάνω σε διάφορα έθιμα που λαμβάνουν χώρα, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Σήμερα θα μιλήσουμε για κάποια από αυτά τα έθιμα, τα οποία why not ? Θα μπορούσαμε να υιοθετήσουμε κι εμείς ανάλογα με τις συνθήκες και την περίσταση…

 Στο Βέλγιο τα δώρα πάνε απο σπίτι σε σπίτι με  Sinterklaas και  τον πολύτιμο βοηθό του Zwarte Piet

Ο Sinterklaas είναι η ενσάρκωση του δικού μας Αϊ Βασίλη. Τα παιδιά κρεμάνε κάλτσες στο τζάκι και περιμένουν με ανυπομονησία τα δώρα τους. Μάλιστα, αφήνουν κάπου ζάχαρη και σανό για τα άλογα του Sinterklaas καθώς μετά απο τόσο ταξίδι σίγουρα θα είναι πεινασμένα!

Στην Ολλανδία ο Sinteerklaas είναι ο Άγιος Νικόλαος

Ο Άγιος Νικόλαος στην Ολλανδία είναι βιαστικός και καταφτάνει το Νοέμβριο, τρεις εβδομάδες πριν τα γενέθλιά του. Το πλοίο του είναι φορτωμένο με δώρα και τον υποδέχεται στο λιμένα η Βασίλισσα Βεατρίκη συνοδευόμενη από πλήθος κόσμου. Τις ημέρες που ακολουθούν γυρίζει όλη τη χώρα μαζί με τον πολύτιμο βοηθό του. Τα παιδιά στην Ολλανδία παίρνουν τα δώρα τους στις 5 Δεκεμβρίου ενω τα Χριστουγεννιάτικα δέντρα στολίζονται παντού αφού έχει φύγει από τη χώρα ο Άγιος. Τα Αλεξανδρινά είναι το σήμα κατατεθέν των Χριστουγέννων στην Ολλανδία.

 

Αγαπημένε μου Father Christmas…

Στην Αγγλία τα παιδιά γράφουν γράμμα στον Father Christmas όπου του δίνουν ευχές και του ζητούν το δώρο τους. Ρίχνουν το γράμμα μέσα στο τζάκι, ώστε ο καπνός να το πάρει μαζί του και από την καμινάδα να το οδηγήσει στον Βόρειο Πόλο. Την Παραμονή των Χριστουγέννων κρεμούν τα καλτσάκια τους στο τζάκι ή στα πόδια του κρεβατιού για να τα βρουν γεμάτα με μικρά δωράκια όταν ξυπνήσουν το πρωί. Η Αγγλική κλασσική διακόσμηση περιλαμβάνει φωτεινά κόκκινα Αλεξανδρινά γύρω από το τζάκι, καθώς και κλαδιά «γκι» που κρέμονται από την οροφή που σύμφωνα με τη παράδοση όποιος στέκεται κάτω απ΄ αυτό πρέπει να ανταλλάξει φιλιά με αγαπημένα πρόσωπα. Για τους Άγγλους δεν νοείται εορταστικό χριστουγεννιάτικο τραπέζι χωρίς γαλοπούλα, κρεατόπιτα και χριστουγεννιάτικη πουτίγκα για καλή τύχη. 

Χριστούγεννα στην Γαλλία με τον Père Noël

Τα Χριστούγεννα στη Γαλλία αποτελούν την εορταστική κορύφωση του έτους. Ο Père Noël (Ο πατέρας των Χριστουγέννων), ο κατά τους Γάλλους Άγιος Βασίλης, δίνει τα δώρα του στίς 24 Δεκεμβρίου . Μεγάλη σημασία στους εορτασμούς των Χριστουγέννων έχουν οι γαστρονομικές απολαύσεις. Το παραδοσιακό εορταστικό τραπέζι, το «Reveillon» (ρεβεγιόν) αποτελείται προπαντός από θαλασσινά και κυρίως από στρείδια.  Την παραμονή των Χριστουγέννων τα παιδιά αφήνουν τα παπούτσια τους δίπλα από το τζάκι, για να τους τα γεμίσει με γλυκά και ξηρούς καρπούς ο Père Noël. Οι Γάλλοι τα Αλεξανδρινά τα γνωστά κόκκινα λουλούδια τα αποκαλούν Le poinsettia ou étoile de Noël (Αστέρια των Χριστουγέννων) και τα χρησιμοποιούν για διακόσμηση εσωτερικών χώρων καθώς και ως δώρο σε όλη τη διάρκεια των εορτών.

Babbo Natale στην Ιταλία

Στην Ιταλία η περίοδος των Χριστουγέννων έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια από όλες τις άλλες των χριστιανικών χωρών. Αρχίζει από τις 8 Δεκεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 6 Ιανουαρίου ημέρα των Θεοφανίων. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου τα σπίτια διακοσμούνται με Αλεξανδρινά, χριστουγεννιάτικα δένδρα τη παραδοσιακή Φάτνη της Γεννήσεως που υπενθυμίζει τον Φραγκίσκο της Ασίζης, ο οποίος ήταν ο πρώτος που δημιούργησε αναπαράσταση της ιστορίας των Χριστουγέννων με αγαλματίδια. Τα παιδιά την παραμονή των Χριστουγέννων ντύνονται βοσκοί και γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας τα κάλαντα, ενώ ο κόσμος τους κερνά γλυκά και ξηρούς καρπούς. Παρ’ όλο που υπάρχει Άγιος Βασίλης, ο Babbo Natale, τα δώρα φέρνει η Strega Befana, στις 6 Ιανουαρίου. Η ιστορία των Ιταλών λέει ότι οι μάγοι που πήγαν να δώσουν τα δώρα στον νεογέννητο Ιησού, πλησίασαν τη μάγισσα Befana, για να τους δείξει το δρόμο. Η μάγισσα το έκανε, αλλά κατέστησε σαφές ότι ήταν πολύ απασχολημένη για να τους συνοδεύσει. Λίγη ώρα αργότερα, όμως, ένοιωσε πολύ άσχημα που θα έχανε τη σημαντικότερη γέννηση των εποχών. Από τότε, ταξιδεύει παντού για να βρει το μωρό Ιησού, αφήνοντας σε κάθε περιοχή στο πέρασμά της σάκους με παιχνίδια για τα καλά παιδιά ή κάρβουνο στις κάλτσες των κακών παιδιών. Μέχρι σήμερα, χιλιάδες Ιταλοί τηρούν την παράδοση, σύμφωνα με την οποία, η Befana (η οποία δεν απεικονίζεται πάντα ως μάγισσα) επισκέπτεται τα σπίτια, την παραμονή των Θεοφανίων. 

Γερμανία με το έθιμο Adventskranz

 Στην Γερμανία δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο στόλισμα του σπιτιού με πολύχρωμα φωτάκια και χριστουγεννιάτικες φιγούρες, ενώ συνηθίζουν στολίζουν στο εξωτερικό του σπιτιού φυσικό έλατο. Ένα από τα κύρια έθιμά τους, είναι το λεγόμενο “Adventskranz”. Σύμφωνα με το έθιμο αυτό τοποθετούν ένα κηροπήγιο με τέσσερις θέσεις, που συμβολίζουν τις τέσσερις τελευταίες εβδομάδες του έτους. Και κάθε Κυριακή που τελειώνει η εβδομάδα, ανάβουν και το αντίστοιχο κερί. Έτσι υπολογίζουν αντίστροφα τις μέρες που απομένουν για τον ερχομό του νέου έτους. Επιπλέον,  αντί για τις κάλτσες τους, βγάζουν έξω τα παπούτσια τους περιμένοντας τον ο Άι Βασίλη να τους τα γεμίσει με γλυκά. Από τις αρχές του Δεκέμβρη, τα παιδιά αφήνουν τα παπούτσια τους έξω και αν δεν ήταν καλά παιδιά τη χρονιά που πέρασε, αντί για γλυκά θα βρουν κλαδιά μέσα. Αμέσως μετά τα Χριστούγεννα συναντάμε το έθιμο των τριών μάγων. Από τις 27 Δεκεμβρίου μέχρι και τις 6 Ιανουαρίου, παιδάκια που είναι ντυμένα τρεις μάγοι πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν. Παριστάνουν τους τρεις μάγους που επιστρέφουν από την Βηθλεέμ. Όποιος ανοίξει την πόρτα τους δωρίζει γλυκά και ξηρούς καρπούς, ενώ δίνει λεφτά για τον έρανο που κάνουν. Σε αντάλλαγμα οι τρεις μάγοι γράφουν με κιμωλία τα αρχικά τους (δηλαδή Κάσπαρ, Μέχιορ και Μπαλτάζαρ) και το τρέχον έτος. Θεωρείται ότι φέρνει γούρι και γι’ αυτό δεν το σβήνουν.

Ο χορός των έξι στην Ισπανία

Τα Χριστούγεννα είναι μια έντονα θρησκευτική γιορτή στην Ισπανία. Ο προστάτης άγιος της χώρας είναι η Παναγία και η περίοδος των Χριστουγέννων αρχίζει επίσημα στις 8 Δεκεμβρίου, την γιορτή της Άσπιλης Σύλληψης. Κάθε χρόνο γιορτάζεται μπροστά από τον μεγάλο γοτθικό καθεδρικό ναό της Σεβίλης και η τελετή ονομάζεται «ο χορός των έξι». Σε όλα σχεδόν τα σπίτια στην Ισπανία υπάρχει μινιατούρα της φάτνης μέσα στην οποία ήρθε στον κόσμο ο Ιησούς. Η μικρή αυτή φάτνη λέγεται «naciemento». Η παραμονή των Χριστουγέννων ή αλλιώς «Noche Buena» είναι το βράδυ που μαζεύεται όλη η οικογένεια. Τα δωμάτια διακοσμούνται με κλαδιά από πεύκα, μπεζ και κόκκινα Αλεξανδρινά και αναμμένα κεριά δίνοντας μια κατάνυξη και ένα χρώμα στην ατμόσφαιρα. Μετά το τραπέζι των Χριστουγέννων στο οποίο προσφέρονται τοπικές σπεσιαλιτέ, ακολουθεί η Λειτουργία των Χριστουγέννων. Στις 5 Ιανουαρίου στη διάρκεια μιας μεγάλης παρέλασης που ονομάζεται «Cabalgata de Reyes», άνθρωποι ντυμένοι σαν τους Τρεις Μάγους και άλλες μορφές της Θρησκείας πετάνε γλυκά στα παιδιά. Η εορταστική περίοδος ολοκληρώνεται στις 6 Ιανουαρίου την μέρα των Θεοφανίων κατά τη διάρκεια της οποίας οι Τρεις Μάγοι φέρνουν τα δώρα στα παιδιά.

Στην Σουηδία με την Λουτσία

Την αυγή της 13ης Δεκεμβρίου η “Λουτσία” – σύμβολο του φωτός- συνήθως το μεγαλύτερο κορίτσι του σπιτιού, φορώντας ένα μακρύ λευκό χιτώνα και ένα στεφάνι από αναμμένα κεριά στα μαλλιά, πηγαίνει από σπίτι σε σπίτι, προσφέροντας ζεστό καφέ και κουλουράκια, ενώ τραγουδά παλιά κάλαντα με τον σκοπό του λαϊκού ναπολιτάνικου τραγουδιού “Σάντα Λουτσία”. Οι θρύλοι της Λουτσίας γεννήθηκαν στις Συρακούσες της Σικελίας περίπου κατά το έτος 300 μ.Χ. Σε μερικές επαρχίες της Σουηδίας οι κάτοικοι των χωριών συνηθίζουν ανήμερα τα Χριστούγεννα να ρίχνουν έξω από τα σπίτια και τα χωράφια τους σιτάρι, για να γιορτάσουν μαζί τους και τα πουλιά. Πολύ σημαντικό είναι και το έθιμο του doppa i grytan (βούτηγμα στην κατσαρόλα), κατά το οποίο όλα τα μέλη της οικογένειας βουτάνε μαύρο ψωμί σε μια κατσαρόλα με ζουμί από χοιρινό, λουκάνικο και μοσχάρι. Σε συμβολικό επίπεδο πρόκειται για τον αναλογισμό -μέσα στην αφθονία- όσων βρίσκονται σε ανάγκη και πεινάνε. Μετά το φαγητό, όλοι συγκεντρώνονται γύρω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο για να ανοίξουν τα δώρα τους. Τα δώρα τα φέρνει ο Jultomten, ένα ξωτικό που μένει στη σοφίτα, αν υπάρχει, και είναι ανάλογο του Nisse της Δανίας. Ο Jultomten προστατεύει την οικογένεια και το βιός της. Σήμερα, σε πολλά νοικοκυριά κάποιος μεταμφιεσμένος σε ξωτικό επισκέπτεται το σπίτι φορτωμένος με ένα πελώριο σάκο γεμάτο δώρα.

Ο Αϊ Βασίλης πάλι θα’ρθει… στην Ελλάδα μας!

Για το τέλος άφησα την Ελλάδα μας, που έχει τόσα έθιμα από τόπο σε τόπο και τα περισσότερα τηρούνται με ευλάβεια απο τους κατοίκους του κάθε χωριού, πόλης κλπ. 

Τα κάλαντα
Τα κάλαντα πήραν το όνομά τους από τις καλένδες του Ιανουαρίου. Οι καλένδες ήταν οι πρώτες ημέρες των ρωμαϊκών μηνών και συγγενείς και φίλοι αντάλλασσαν επισκέψεις και δώρα, που ήταν μέλι, ξερά σύκα, χουρμάδες, χυλός και μικρά νομίσματα. Είναι ελληνικό έθιμο που διατηρείται αμείωτο ακόμα και σήμερα με τα παιδιά να γυρνούν από σπίτι σε σπίτι 2 μαζί ή και περισσότερα και να τραγουδούν τα κάλαντα συνοδεύοντας το τραγούδι τους με το τρίγωνο ή ακόμα και κιθάρες, ακορντεόν, λύρες, ή φυσαρμόνικες. Τα παιδιά γυρνούν από σπίτι σε σπίτι, χτυπούν την πόρτα και ρωτούν: «Να τα πούμε;». Αν η απάντηση από τον νοικοκύρη ή την νοικοκυρά είναι θετική, τότε τραγουδούν τα κάλαντα για μερικά λεπτά τελειώνοντας με την ευχή «Και του Χρόνου. Χρόνια Πολλά». Ο νοικοκύρης τα ανταμοίβει με κάποιο χρηματικό ποσό, ενώ παλιότερα τους πρόσφερε μελομακάρονα ή κουραμπιέδες.

Το στολισμένο καράβι

 Το ελληνικό παραδοσιακό καραβάκι αποτελεί παράδοση των παλαιών εποχών της χώρας μας, όταν τα παιδιά με αγάπη, χαρά και δημιουργικό νου κατασκεύαζαν τα παιχνίδια τους. Αποτελεί ένα είδος τιμής και καλωσορίσματος στους ναυτικούς, που επέστρεφαν από τα ταξίδια τους. Πριν από 50 χρόνια δηλαδή, έως και την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία, συναντούσαμε το καραβάκι σε πολλά ελληνικά σπίτια και στα χέρια των παιδιών που έλεγαν τα κάλαντα. Σήμερα, η παράδοση αυτή τείνει να εξαφανιστεί, μιας και έχει αντικατασταθεί από το ξενόφερτο έλατο.

Οι παραδοσιακές φουφούδες
Με παραδοσιακές φουφούδες και την επίσκεψη του Καππαδόκη Αϊ–Βασίλη γιορτάζονται τα Χριστούγεννα στην πόλη της Καβάλας. Το εμπορικό κέντρο της πόλης την παραμονή των Χριστουγέννων θυμίζει μια μεγάλη ψησταριά. Στους περισσότερους πεζόδρομους, αλλά και στα πεζοδρόμια, οι έμποροι στήνουν υπαίθριες ψησταριές, τις λεγόμενες φουφούδες, και προσφέρουν σε όλους τους περαστικούς ψητά κρέατα και ντόπιο κόκκινο κρασί.

Το Χριστόψωμο

ή αλλιώς «ψωμί του Χριστού» το έφτιαχνε, την παραμονή των Χριστουγέννων, η νοικοκυρά με ιδιαίτερη ευλάβεια και με ειδική μαγιά από ξερό βασιλικό. Την ημέρα του Χριστού, ο νοικοκύρης έπαιρνε το χριστόψωμο, το σταύρωνε, το έκοβε και το μοίραζε σ’ όλη την οικογένειά του και σε όσους παρευρίσκονταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι. 

Το Χριστουγεννιάτικο δέντρο

 Βάζουμε λαμπάκια (και παλιά που δεν υπήρχε ηλεκτρισμός βάζανε κεριά) για να συμβολίσουμε ότι ο Χριστός είναι το Φως της ζωής.
Αντίστοιχα στην κορυφή του βάζουμε ένα αστέρι που συμβολίζει το φωτεινό άστρο της ανατολής που προσδίδει τη γέννησή Του και οδήγησε τους τρεις μάγους στη φάτνη.
Επίσης, αντί για άστρο βάζουμε έναν άγγελο που συμβολίζει τον άγγελο Κυρίου που ανακοίνωσε στον Ιωσήφ και την Παρθένο Μαρία τη γέννησή Του.
Οι χριστουγεννιάτικες μπάλες που παραδοσιακά είναι κόκκινες, συμβολίζουν τη θυσία του Σωτήρα για όλους εμάς .
Οι γιρλάντες που βάζουμε μερικές φορές, συμβολίζουν κάτι χαρμόσυνο και χαρούμενο που δεν είναι άλλο από τη γέννηση του Χριστού.
Τα ζαχαρωτά (σε σχήμα μαγκούρας) συμβολίζουν τη μαγκούρα του βοσκού που χρησίμευε στο να φέρει τα πρόβατα  στον σωστό δρόμο.

Ο Άγιος Βασίλης

Για τους Έλληνες χριστιανούς ορθοδόξους ο Άγιος Βασίλης είναι ο Μέγας Βασίλειος, ο οποίος γεννήθηκε στην Καππαδοκία και αφιέρωσε όλη την ζωή του στο να βοηθάει τους συνανθρώπους του. Για την παγκόσμια ιστορία είναι επίσης ο εμπνευστής και ο δημιουργός της οργανωμένης φιλανθρωπίας.  Ο Μέγας Βασίλειος πέθανε στις 31 Δεκεμβρίου του 378 και ήταν μόλις 49 ετών. Για αυτόν τον λόγο τα κάλαντα που λέμε εκείνη την ημέρα είναι παινέματα προς τον Άγιο και υπενθύμιση προς τον σπιτονοικοκύρη να μιμηθεί την γενναιοδωρία του. Η σημερινή μορφή του Άγιου Βασίλη προέρχεται από ένα ποίημα «A Visit from St. Nicholas» (Μια επίσκεψη από τον Άγιο Νικόλαο), το οποίο δημοσιεύτηκε το 1823. Στο ποίημα αυτό η εικονογράφηση έγινε από το περιοδικό «Harper’s Weekly» το 1863. Στην διάδοση αυτής της κλασσικής πια εικόνας του Αγίου Βασίλη βοήθησε επίσης το παιδικό βιβλίο «The Life and Adventures of Santa Claus» που εκδόθηκε το 1902. 

Αφήστε ένα σχόλιο

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.