Κυρά Σαρακοστή: έθιμο (+συνταγή)

Την κυρά Σαρακοστή
που `ναι έθιµο παλιό
οι γιαγιάδες µας τη φτιάχναν
µε αλεύρι και νερό.
Για στολίδι της φορούσαν
στο κεφάλι ένα σταυρό
µα το στόµα της ξεχνούσαν
γιατί νήστευε καιρό.
Και τις µέρες τις µετρούσαν
µε τα πόδια της τα επτά
κόβαν ένα τη βδοµάδα
µέχρι να’ ρθει η Πασχαλιά

Η «κυρά-Σαρακοστή» λειτουργούσε ως ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο το οποίο βοηθούσε «τους παλιούς» να μετρούν τις εβδομάδες που μεσολαβούσαν από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι την Μεγάλη Εβδομάδα. Συνήθως, ήταν η ζωγραφιά, μιας γυναίκας με μαντήλι στο κεφάλι, επτά πόδια, σταυρωμένα χέρια –επειδή προσευχόταν– και χωρίς στόμα, διότι νήστευε όλη αυτή την περίοδο. Κάθε Σάββατο, ξεκινώντας από το Σάββατο που ακολουθούσε μετά την Καθαρά Δευτέρα, η κυρά-Σαρακοστή «έχανε» ένα πόδι. Το τελευταίο μάλιστα, το οποίο κοβόταν το μεγάλο Σάββατο, σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας το τοποθετούσαν μέσα στο ψωμί της Ανάστασης και σε όποιον τύχαινε, του έφερνε καλή τύχη ! Εκτός από χάρτινη, η κυρά-Σαρακοστή μπορεί να φτιαχτεί επίσης από ύφασμα, αλλά και από ζυμάρι. Εγώ, την φτιάχνω με αλατόζυμο, ένα ωραίο υλικό που επειδή έχει πάρα πολύ αλάτι δεν χαλάει για πάρα πολύ καιρό – έχει τις ιδιότητες του πηλού ή της πλαστελίνης. 

Εκτέλεση:

  1. Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 160° C στον αέρα.
  2. Βάζουμε τα υλικά για το ζυμάρι σε ένα λεκανάκι και τα ζυμώνουμε μέχρι να γίνει μια ελαστική και ωραία ζύμη.
  3. Πλάθουμε την Κυρά Σαρακοστή με το ζυμάρι φτιάχνοντας το σώμα, τη φούστα, το πρόσωπο, τα πόδια της, τη διακοσμούμε όπως θέλουμε και τη βάζουμε σε ένα ταψί το οποίο έχουμε στρώσει με λαδόκολλα.
  4. Ψήνουμε για 20 με 30 λεπτά.  Μας ενδιαφέρει να στεγνώσει και όχι να «ψηθεί».

 

 

Σαρακοστή λέµε τις 40 µέρες πριν από την Κυριακή του Πάσχα, την
περίοδο των επτά εβδοµάδων της νηστείας. Η πρώτη ονοµάζεται Καθαρή
Εβδοµάδα και η τελευταία Αγία και Μεγάλη Εβδοµάδα. Οι έξι πρώτες
εβδοµάδες ονοµάζονται Αγια και Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Αρχίζει από
τον εσπερινό της Κυριακής της Τυροφάγου και συµπληρώνεται την
Παρασκευή προ των Βαΐων.
Το όνοµα της το πήρε από τον αριθµό τεσσαράκοντα (σαράντα), αριθµό
ιερό, αφού τόσο ο Μωυσής στο όρος Σινά όσο και ο προφήτης Ηλίας
στην έρηµο του Χωρήβ νήστεψαν επί σαράντα ηµέρες προτού
συναντήσουν το Θεό. Κυρίως όµως Σαρακοστή ονοµάζεται επειδή
γίνεται εις ανάµνηση της σαρανταήµερης νηστείας του Χριστού στην
έρηµο, ο όποιος µετά τη βάπτιση Του και πρότου αρχίζει τη δηµόσια
δράση Του ενήστευσε «ηµέρας τεσσαράκοντα και νύκτας
τεσσαράκοντα» (Ματθ.4,2).
Την λέµε Μεγάλη για να την ξεχωρίζουµε από την νηστεία που
προηγείται των Χριστουγέννων, η οποία χαρακτηρίζεται «Μικρή» επειδή
είναι ελαφρότερη. Η Μεγάλη Σαρακοστή καθιερώθηκε τον 4ο
αιώνα και
είναι η ελαφρότερη από τις µεγάλες νηστείες της ορθόδοξης εκκλησίας.
Η αρχική της διάρκεια ήταν έξι εβδοµάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε
και µία έβδοµη. Έτσι στην εποχή µας η Μεγάλη Σαρακοστή ξεκινά την
Καθαρά ∆ευτέρα και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Σε όλες τις
Κυριακές της Μ. Τεσσαρακοστής τελείται η Θ. Λειτουργία του Μ.
Βασιλείου αντί της Θ. Λειτουργίας του Χρυσοστόµου.

Περιμένω και τις δικές σας δημιουργίες! Σύντομα θα επανέλθω με συνταγή για Λαζαράκια!

Με αγάπη,

Άνια